Kontrłata to drewniany element konstrukcyjny w kształcie prostokątnego przekroju, który montuje się prostopadle do krokwi, bezpośrednio na membranie dachowej. Standardowe wymiary kontrłat to najczęściej 25×50 mm lub 40×60 mm, w zależności od konkretnych wymagań projektu i rodzaju pokrycia dachowego, szczególnie istotne przy planowaniu optymalnego spadku dachu.
Spis treści
Definicja i zastosowanie kontrłat
Kontrłaty to kluczowy element konstrukcji dachu. Tworzą szczelinę wentylacyjną między pokryciem dachowym a warstwą wstępnego krycia, zapewniając swobodny przepływ powietrza. Jest to niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania dachu, niezależnie od jego nachylenia czy rodzaju pokrycia.
Szczelina wentylacyjna odprowadza wilgoć i kondensat, chroniąc więźbę dachową przed uszkodzeniami, rozwojem grzybów i pleśni oraz przedwczesnym zużyciem elementów drewnianych.
Produkuje się je z drewna iglastego – sosnowego, świerkowego lub modrzewiowego. Drewno to musi być odpowiednio wysuszone (wilgotność 15-20%) i zaimpregnowane środkami przeciwgrzybiczymi i owadobójczymi. Posiada także atesty jakościowe, gwarantujące trwałość i odpowiednie parametry mechaniczne. Coraz częściej stosuje się również kontrłaty kompozytowe, cechujące się większą odpornością na warunki atmosferyczne.
Wymiary kontrłat: Klucz do prawidłowego montażu i wentylacji
Wybór odpowiednich wymiarów kontrłat jest kluczowy dla prawidłowego funkcjonowania dachu. Zapewniają one stabilność konstrukcji, efektywną wentylację i właściwy montaż pokrycia. Grubość i szerokość kontrłat ściśle wiążą się z rozstawem krokwi, rodzajem i ciężarem pokrycia dachowego, a także wymaganą przestrzenią wentylacyjną. Standardowe przekroje kontrłat zazwyczaj mieszczą się w zakresie od 2,5×5 cm do 10×10 cm.
Dla lekkich konstrukcji i mniejszego rozstawu krokwi stosuje się cieńsze przekroje. Przy cięższych pokryciach, większych rozpiętościach między krokwiami czy zwiększonych wymogach wentylacyjnych wybiera się grubsze i sztywniejsze elementy. Długość kontrłat musi być dopasowana do długości połaci dachowej, aby zapewnić ciągłość i stabilność.
Najczęściej stosowane wymiary i ich zastosowania:
- 2,5 x 5 cm – wymiar często stosowany w lekkich konstrukcjach i przy pokryciach takich jak blachodachówka, gdzie występuje standardowy rozstaw krokwi (np. 60-90 cm),
- 2,4 x 4,8 cm – wykorzystywany w dachach o mniejszym obciążeniu i rozstawie krokwi zbliżonym do standardowego (np. 60-90 cm),
- 4 x 6 cm oraz 5 x 7 cm – stosowane w dachach o większym rozstawie krokwi (np. powyżej 90 cm) lub przy cięższych pokryciach, wymagających lepszego podparcia,
- do 10 x 10 cm – używane rzadziej, głównie w konstrukcjach wymagających największej nośności, dla rozpiętości krokwi powyżej 1,2 metra lub tam, gdzie wymagana jest znacznie większa przestrzeń wentylacyjna.
Znaczenie wentylacji i rola kontrłat w konstrukcji dachu
Wentylacja przestrzeni dachowej to kluczowy powód stosowania kontrłat. Tworzą one szczelinę wentylacyjną między folią wstępnego krycia a pokryciem dachowym, umożliwiając swobodny przepływ powietrza. Dzięki temu:
- odprowadzana jest wilgoć powstała na skutek kondensacji pary wodnej z wnętrza budynku,
- zapobiega się rozwojowi grzybów i pleśni,
- wydłuża się trwałość więźby dachowej i pokrycia dachowego,
- chroni się konstrukcję przed uszkodzeniami spowodowanymi przez mróz oraz odkształceniami materiałów dachowych.
Brak odpowiedniej wentylacji może powodować przyspieszone niszczenie konstrukcji dachu i obniżenie jego parametrów izolacyjnych, co wpływa także na komfort cieplny w budynku. Kontrłaty umożliwiają utrzymanie stałej szczeliny wentylacyjnej niezbędnej dla prawidłowego funkcjonowania dachu.
Montaż kontrłat – krok po kroku
- Przygotowanie więźby dachowej: Krokwie muszą być równe, suche i stabilne.
- Ułożenie folii wstępnego krycia: Rozłóż folię dachową na krokwiach, zabezpieczając konstrukcję przed wilgocią i wiatrem.
- Mocowanie kontrłat: Przybij kontrłaty równolegle do krokwi, zachowując rozstaw odpowiadający rozstawowi krokwi (około 90 cm).
- Zapewnienie wentylacji: Pozostaw szczelinę wentylacyjną (np. 2-4 cm) między folią a kontrłatą, co zapewni swobodny przepływ powietrza i odprowadzenie wilgoci.
- Montaż łat: Przybij łaty prostopadle do kontrłat, dostosowując ich rozstaw do rodzaju pokrycia dachowego.
- Kontrola poziomu i odstępów: Sprawdź, czy wszystkie elementy są równo ułożone i zachowują właściwe odstępy.
- Instalacja pokrycia dachowego: Zamontuj dachówkę, blachodachówkę lub inne pokrycie zgodnie z zaleceniami producenta.
Narzędzia i mocowania: Do mocowania kontrłat stosuj gwoździe dachowe lub wkręty o odpowiedniej długości, zapewniające stabilne połączenie z krokwiami. Korzystaj z narzędzi umożliwiających precyzyjne mocowanie, takich jak gwoździarki lub wkrętarki.
Rozstaw kontrłat i łat
Rozstaw kontrłat dopasowuje się do rozstawu krokwi, który standardowo wynosi około 90 cm. Kontrłaty układa się wzdłuż krokwi, więc ich odstęp jest równy rozstawowi krokwi.
Rozstaw łat zależy od rodzaju pokrycia dachowego:
- Blachodachówka: rozstaw łat wynosi 35–40 cm, dostosowany do długości modułu blachy.
- Dachówka ceramiczna lub betonowa: łaty układa się z rozstawem około 30 cm lub zgodnie z zaleceniami producenta.
- Gont bitumiczny: wymaga najgęstszego ołatowania, zazwyczaj pełnego deskowania lub łat rozmieszczonych co kilkanaście centymetrów.
Kąt nachylenia dachu wpływa na rozstaw łat: strome dachy pozwalają na większe odstępy, natomiast mniejsze kąty nachylenia wymagają zmniejszenia rozstawu łat, aby zapewnić stabilność i szczelność pokrycia.
Kontrłaty a łaty – różnice i współpraca
| Cecha | Kontrłaty | Łaty |
|---|---|---|
| Układ względem krokwi | Wzdłuż krokwi (równolegle) | Prostopadle do krokwi |
| Funkcja | Zapewnienie wentylacji i dystansowanie folii od pokrycia | Podpora dla pokrycia dachowego (np. dachówek, blach) |
| Standardowe wymiary | 2,5×5 cm do 10×10 cm | Zależne od rodzaju pokrycia, zazwyczaj 2,5×4 cm do 5×5 cm |
| Montaż | Na folii wstępnego krycia, przybite do krokwi | Przybite do kontrłat |
Kontrłaty i łaty współpracują, tworząc ołatowanie dachowe, które stanowi podstawę pod pokrycie dachowe. Kontrłaty zapewniają przestrzeń wentylacyjną i stabilność warstwy izolacyjnej, a łaty przenoszą ciężar pokrycia dachowego oraz umożliwiają jego prawidłowe mocowanie.
Podsumowanie
Kontrłaty to niezbędny element konstrukcji dachowej, który odpowiada przede wszystkim za wentylację przestrzeni pod pokryciem oraz stabilne podparcie dla łat i pokrycia. Ich właściwy wybór, impregnacja, montaż oraz precyzyjne dostosowanie rozstawów do rodzaju pokrycia i kąta nachylenia dachu decydują o trwałości i funkcjonalności całej konstrukcji.
